روش متحدالشکل حسابداری

همگام باتوسعه فیزیکی صنعت برق کشورکه سالهای آغازین خودرابه عنوان یک صنعت زیربنایی می گذراند، روش متحدالشکل حسابداری برای شرکتهای برق منطقه ای، باهمکاری کارشناسان داخلی وخارجی با اقتباس ازسیستم موردعمل در موسسات برق کشورهای پیشرفته به مرحله اجرا گذاشته گردید. این روش با مطالعه تطبیقی باشرایط صنعت برق ایران تدوین و در فروردین ماه سال 1346 همزمان با مجموعه فعالیت های وزارت نیرو برای اجرای برنامه های توسعه صنعت برق به اجرا درآمد.

در آن تاریخ غیر از معدودی  ازشرکتها مانند سازمان آب وبرق خوزستان که سابقه ای داشتند، بقیه جدیدالتاسیس یا درشرف تاسیس بودند و سیستم حسابداری مدون و متحدالشکلی نداشتند.

با وجود آنکه این روش قابلیت اجرایی ازطریق بهره گیری ازماشین های محاسب را داشت، اما به علت آنکه این تکنولوژی هنوز درکشور فراگیر نبود، باهمکاری موثرکارکنان وکارشناسان صنعت و برگزاری دوره های آموزشی به گونه دستی پیاده و اجرا گردید. متعاقب پیاده شدن سیستم ورفع اشکالات و انجام اصلاحات تدریجی، هریک ازشرکتها به گونه مستقل به مکانیزه کردن سیستم اقدام کردند.

گرچه این روش در اصول و کلیات مغایرتی با سایر روش های حسابداری اعم از عمومی، بازرگانی یا قیمت تمام شده ندارد، اما با در نظر داشتن ویژگیهای این صنعت از نظر ترکیب  عوامل سه گانه ” سرمایه، زمین و کار  آن را در گروه صنایع سرمایه بر قرار داده می دهند، همچنین تعدد و تنوع تاسیسات و کالاها و تجهیزات سرمایه ای مورد نیاز شامل انواع نیروگاه ها، خطوط انتقال نیرو، فوق توزیع و شبکه های فشار متوسط و فشار ضعیف و غیره از یک طرف و نیازهای اطلاعات مدیریت در کدگذاری حسابها از طرف دیگر اهمیت خاصی به حسابهای تاسیسات داده می باشد و مکانیزم هایی در آن تعبیه شده تا دسترسی  به ارزش تاسیسات در مراحل مختلف اجرایی (در دست ا جرا، تکمیل شده و …) یا ارزش هر یک از گروه لوازم و تجهیزات اصلی را امکان پذیر می سازد و محاسبات استهلاک را  با در نظر داشتن تنوع هر یک از تجهیزات اصلی- که مجموعه ای از آن یک واحد اموال قابل بهره برداری را شامل می گردد، آسان و عملی می کند.

روش متحدالشکل حسابداری صنعت برق مجموعه ای می باشد شامل حسابهای دارایی، بدهی و سرمایه، درآمد، هزینه و حسابهای معین مربوط که ماهیت هر حساب را تعریف و با شماره و ترتیب خاصی مشخص کرده و برابر دستورالعملهای مربوط نحوه تشخیص و ثبت و طبقه بندی هر رویداد مالی، مکانیزم های محاسباتی و مستند کردن آن را پیش بینی کرده می باشد.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف پژوهش:

هدف این پژوهش مطالعه و معرفی روش تولید برق بهینه از دیدگــاه مـالی می باشد. جهت رسیدن به این اهداف بایستی سیستم در حال اجرای بهای تمام شده تولید برق مطالعه و با شناسایی معضلات موجود در هزینه یابی و محدودیت های حاکم بر کل سیستم که از دیگر اهداف ضمنی این پژوهش بوده بهای تمام شده تولید برق به چهار روش سیکل ترکیبی، گازی، بخاری و بادی در قالب روش های گزارشگری مناسب مالی ارائه و پس از مطالعه و تطبیق آنها با یکدیگر در نهایت روش تولید برق بهینه از دیدگاه مالی معرفی می گردد(سیف الهی،1382). هدف اصلی این پژوهش در پی مطالعه وتعیین بهای تمام شده یک کیلووات ساعت برق تولید شده بوسیله چهار روش تولید: سیکل ترکیبی، گازی، بخاری و بادی می باشد.

از دیدگاه فنی مهندسی با در نظر داشتن محدودیت های موجود برای روش های بادی، از روش تولید سیکل ترکیبی جهت صرفه جویی و افزایش راندمان بهره گیری می گردد. اما اینکه آیا این مطلب از دیدگاه مالی نیز مورد تایید می باشد نیاز به تجزیه و تحلیل دارد(سیف الهی،1382). در این پژوهش تولید برق طی روشهای مختلف تولید سیکل ترکیبی، گازی، بخاری و بادی در استان گیلان فقط منحصر به سه  نیروگاه های سیکل ترکیبی شرکت مدیریت تولید برق گیلان، شرکت مدیریت تولید برق گازی و بخاری شهید بهشتی لوشان و شرکت مدیریت تولید برق بادی سبز منجیل می باشد. این سه نیروگاه به عنوان نمونه جهت مطالعه موردی انتخاب شده و اطلاعات حسابداری مربوط به بهای تمام شده چهار روش تولید برق مطالعه و سپس میانگین بهای تمام شده هر یک از چهار روش در طول محدوده زمانی پژوهش محاسبه و مقایسه خواهند گردید. البته شرکت های دیگری نیز در استان گیلان به تولید برق مشغول می باشند مانند شرکت مدیریت تولید برق پره سر که طی قراردادBOT مورد بهره برداری قرار می گیرد و ساختار مالکیت آن با شرکت های تحت پوشش وزارت نیرو تفاوت دارد و همچنین تا زمان اجرای این پژوهش تمامی واحد های تولیدی آن راه اندازی نگردیده و شرکت تولید برق آبی سد منجیل، نیز با ابراز اینکه بدلیل کاهش حجم آب های ذخیره شده در پشت سد بنا به شرایط نا مساعد جوی، چند دهه اخیر از سد منجیل فقط در فصول کشاورزی جهت آبیاری سطوح مزارع زیرکشت استان بهره گیری می گردد لذا از دو شرکت فوق در جامعه آماری  این پژوهش بهره گیری نگردید.